Op woensdag 12 augustus is in Nederland de grootste zonsverduistering sinds 1999 te zien. Rond 19.15 uur schuift de maan voor het eerst voor de zon, om 20.10 uur bereikt de verduistering haar hoogtepunt en verdwijnt bijna 90 procent van de zon achter de maan. Een indrukwekkend schouwspel, maar wie zonder de juiste bescherming kijkt, loopt een fors risico op oogschade.
Hiervoor waarschuwt oogarts Stefan Hartveldt van het ETZ in Tilburg. "Recht in de zon kijken is nooit een goed idee", zegt hij. Volgens Hartveldt kan het netvlies, "het filmrolletje van het oog", verbranden als je zonder bescherming naar de zon kijkt. Dat kan een blijvend litteken in het netvlies veroorzaken.
Permanente schade aan het netvlies
Hartveldt laat op zijn computer een oogmeting zien van een patiënt die bij de vorige zonsverduistering recht in de zon keek. Op het scherm zijn oranje bollen te zien die lijken op dooraderde sinaasappels. "Dit is de binnenkant van het oog", legt hij uit. "Hier in het midden zit het centrale deel van het netvlies, daar kijk je mee. En hier zie je een litteken in de laagjes van het netvlies. Dat gaat niet meer over."
Zo'n beschadiging heeft vervelende gevolgen, legt de oogarts uit. "Als je recht naar een bladzijde kijkt, naar precies de letter die je wil scherpstellen, zal je minder goed kunnen zien. Je moet er dan een beetje omheen kijken. Je zal altijd een vlek in het midden van je zicht hebben." Rechtstreeks in de zon kijken raadt Hartveldt dan ook altijd af, zonsverduistering of niet. "Op Instagram zie ik soms mensen die zeggen dat je dat wel moet doen", zegt hij. "Ik zou die mensen graag eens uitnodigen om uit te leggen waarom dat absoluut niet klopt."
Kijk alleen met een goedgekeurde eclipsbril
Toch hoeft niemand de zonsverduistering te missen, zolang dat maar veilig gebeurt. "Kijk met een goedgekeurde eclipsbril. De bril moet het keurmerk ISO 12312-2 hebben", aldus Hartveldt. "Zo'n bril heeft een speciale filter die maar 0,0032 procent van het totale zonlicht doorlaat."
Zelfs dan raadt hij voorzichtigheid aan: "Kijk maximaal dertig seconden. Vooral kleine kinderen hebben een grotere kans op verbranding."
Niet elke oplossing is veilig
Online circuleren volgens Hartveldt allerlei huis-, tuin- en keukenoplossingen om toch naar de eclips te kijken, maar die zijn lang niet allemaal betrouwbaar. "Kijk niet met een gewone zonnebril. Ik denk dat je er ruim dertig moet dragen voordat het wat bescherming biedt, en zelfs dan is een eclipsbril beter." Ook een lasbril is alleen veilig als die gecertificeerd is: "Eentje van de bouwmarkt is niet genoeg."
Voor wie geen eclipsbril of lasbril bij de hand heeft, heeft Hartveldt nog een laatste tip: maak een projectie met twee A4'tjes. Door in het midden van één A4'tje een gaatje te prikken en een tweede blaadje op de grond te leggen, wordt het zonlicht op het onderste blaadje geprojecteerd. "Zo ga ik er zelf ook van genieten", besluit hij.
