De landelijke politiek zou ervan kunnen leren: 55 van de 56 Brabantse gemeenten hebben zo’n vier maanden na de gemeenteraadsverkiezingen de formatie afgerond. Bijna overal in de provincie is het resultaat een klassieke meerderheidscoalitie, waarin één of meerdere lokale partijen vertegenwoordigd zijn.

In vijf gemeenten koos de gemeenteraad ervoor niet met een meerderheidscoalitie te werken, maar om met de hele raad een akkoord op te stellen, een zogenoemd raadsbreed akkoord. In Gilze en Rijen en in Waalre lukte het om de handtekening van alle fracties onder zo'n overeenkomst te krijgen.

In Heeze-Leende en in Valkenswaard doen respectievelijk Progressief Heeze-Leende en Forum voor Democratie niet mee. En in Best werkt de gemeenteraad momenteel nog aan zo'n raadsbreed akkoord. De verwachting is dat dit in september rond is.

Hieronder zie je op welke manier jouw gemeente wordt bestuurd. Klik op een gemeente om te zien welke partijen er in de coalitie zitten en welke in de oppositie. Doet de kaart het niet? Klik dan hier.

Het CDA en lokale partijen zijn in álle Brabantse gemeenteraden vertegenwoordigd. Het lukt die partijen ook om die aanwezigheid te verzilveren in macht: lokale partijen doen in 86 procent van de gevallen mee in een coalitie, het CDA in 68 procent.

In Sint-Michielsgestel, Geertruidenberg en Laarbeek bestaat de coalitie zelfs exclusief uit lokale partijen. Alleen in Tilburg, Eindhoven, Breda, Bergeijk en Hilvarenbeek wordt bestuurd met een meerderheidscoalitie zónder lokale partij. Hierbij past wel de opmerking dat lokale partijen ideologisch divers zijn en dus verschillende opvattingen hebben.

Hieronder zie je de samenstelling van de coalitie en oppositie in jouw gemeente. Kies een gemeente om de resultaten te zien. Doet de grafiek het niet? Klik dan hier.

De VVD is in slechts vijf gemeenten in onze provincie niet vertegenwoordigd in de gemeenteraad, maar de traditionele bestuurderspartij weet deze aanwezigheid maar in 45 procent van de gevallen om te zetten in coalitiedeelname. Iets succesvoller is centrumlinkse rivaal PRO (voorheen GroenLinks-PvdA). Die partij doet in Brabant zowel zelfstandig als in linkse lokale partijen mee. Onder de eigen naam zit PRO in 29 gemeenten in de raad, in 14 van deze gemeenten zit de partij ook in de coalitie, 48 procent dus. Ter verduidelijking: hierbij is coalitiedeelname van PRO als onderdeel van een lokale, linkse samenwerking niet meegerekend. Die tellen we als lokale partijen.

Hieronder zie je hoe vaak partijen in de coalitie zitten. Doet de grafiek het niet? Klik dan hier.

Opkomst uiterst-rechts
Jarenlang lukte het de PVV niet verkiezingswinst om te zetten in deelname aan een lokale coalitie. Maar inmiddels heeft Brabant twee radicaal-rechtse wethouders namens de PVV: in Steenbergen en Rucphen zit de PVV in de coalitie. In de drie andere gemeenten waar de PVV zetels haalde, blijft de partij in de oppositie.

Het radicaal- tot extreemrechtse Forum voor Democratie was bij de afgelopen verkiezingen de grootste winnaar en zit nu in 17 Brabantse gemeenten in de raad. Meebesturen doet de partij nergens. In Valkenswaard ondertekende Forum zelfs het raadsakkoord niet.

Tussentijdse formatie?
De hoop in gemeenten is ongetwijfeld dat coalities het vier jaar volhouden. De vorige periode waren tussentijdse onderhandelingen maar liefst negen keer nodig, omdat de coalitie was gevallen. In twee gemeenten klapte de samenwerking zelfs tweemaal. Voorlopig zullen de kersverse wethouders daar nog niet aan willen denken.