Defensie, beperk de herrie van de helikopters en zorg dat het wonen hier aantrekkelijk blijft. Dat is in het kort wat de buurgemeenten van vliegbasis Gilze Rijen vragen aan het ministerie van defensie.  Door de oplopende spanningen met Rusland moet defensie veel meer oefenen en uitbreiden. En dat botst met de buren. Buurgemeenten hebben het gevoel dat ze wat aan de zijlijn staan.  

De gemeenten Gilze en Rijen en Alphen-Chaam zijn zulke buren die voor de gevolgen vrezen. Ze zijn de eerste Brabantse gemeenten die van zich laten horen over de Wet op de defensiegereedheid. Die wet is door het kabinet gemaakt om de krijgsmacht alle ruimte te geven. Maar daarmee komen militairen en materieel dichter bij dorpen en steden. En daar gaat het schuren. 

Heli's
Gilze en Rijen is het vooral te doen om de herrie van de helikopters. De gemeente herbergt de enige helikopterbasis van ons land met pakweg veertig Apaches, Cougars en Chinooks die er gestationeerd zijn. En soms komen er vliegtuigen, zoals de F35's van Volkel. 

De gemeente schrijft dat het alle begrip heeft voor de plannen, maar dat er wel zorgen zijn. "Extra activiteiten op en rondom de vliegbasis leiden tot meer geluidsoverlast, druk op de gezondheid en een verslechtering van de leefbaarheid."

Proefdraaien
Kerkdorp Hulten heeft last van helikopters die proefdraaien en geparkeerd staan met de motoren aan. De gemeente vraagt aan de luchtmacht of ze dat proefdraaien niet beter kunnen doen op afgelegen delen van de basis. De gemeente vreest dat het erger wordt, ook in de avonduren.

De grote vraag die ze zich stellen op het gemeentehuis in Rijen is welke gevolgen de uitbreidingen hebben voor "geluid, trillingen, stikstof, natuur, externe veiligheid, bodem, verkeer en woningbouw".

Loopgraven
Zo zijn er vragen over geplande militaire bivakken in kwetsbaar gebied. Op en rond de basis en oefenterrein De Vijf Eiken lag er bijna tweehonderd jaar geleden een 'Hollands' legerkamp, tijdens de Belgische opstand. Dat terrein is beschermd en heeft archeologische waarde. Dus om daar een bivak op te slaan of loopgraven te maken, vindt de gemeente niet kunnen. Het voorstel is om dat gebied te ontzien. Dat verzoek deed de gemeente begin dit jaar ook al. 

De gemeente heeft het gevoel aan de zijlijn te staan. Het is niet duidelijk wat er op ze af  komt, is de boodschap. De gemeente vraagt defensie om openheid, overleg en samen optrekken. 

Speelbos
Buurgemeente Alphen-Chaam heeft ook zorgen geuit. Specifiek over de munitieopslagplaats van de Koninklijke Luchtmacht bij Alphen. Die plek wordt belangrijker, maar de gemeente vreest hinder voor de directe omgeving met "onder andere een speelbos en een scoutinglocatie inclusief woningen", schrijft het gemeentebestuur. En dezelfde kritiek als de buurgemeente: 'We zien nu dat er over ons gesproken wordt en niet met ons.'

Zorgen over de defensieplannen spelen al langer. Toen defensie in het voorjaar van 2025 kwam met het ruimteplan werd al duidelijk dat grote delen van Brabant dat zullen gaan merken. Vooral de nieuwe laagvlieggebieden en landingsplaatsen hakten er flink in. 

De komende weken worden veel meer kritische vragen en opmerkingen verwacht. Alleen al van buurgemeenten van legerkazerne in Oirschot, vliegbases Eindhoven, Volkel en Woensdrecht. Ook inwoners kunnen melden wat ze van de plannen vinden, nog tot half augustus.