Brandstof. Het is naast zuurstof en warmte een van de drie benodigdheden voor het maken van vuur. Daarom zet de brandweer bij natuurbranden een handcrew in die juist de brandstof wegneemt. Ook bij de grote natuurbrand die deze week woedde in Noord-Limburg, vlak bij de Brabantse provinciegrens, werd het specialistische team ingezet.
Naar het voorbeeld van Overijssel, waar de handcrew al langer succesvol opereert, besloten de provincies Noord-Brabant, Limburg en Zeeland in 2023 gezamenlijk op te trekken bij de oprichting van het tweede handcrew-team van het land: Handcrew Zuid-Nederland.
Erik Pluim is teamleider van Handcrew Overijssel en was nauw betrokken bij de training van de collega's van Zuid-Nederland. “De gewone brandweer is afhankelijk van heel veel water. De handcrew heeft waterrugzakken en handgereedschappen bij zich. Zo kan de handcrew te voet naar de plekken waar de voertuigen niet kunnen komen”, vertelt hij in de documentaireserie.
De handcrew maakt gebruik van specialistisch gereedschap om stoplijnen te maken. Die lijnen moeten voorkomen dat het vuur zich nog verder uitbreidt. “Voor die stoplijnen wordt alle brandbare vegetatie weggehaald tot alleen de zandbodem overblijft. Pas dan kan de brand eigenlijk niet meer overgaan van de ene naar de andere kant, omdat daarvoor de brandstof mist”, legt Pluim uit. Ook bij de grote natuurbrand bij de Brabantse provinciegrens wist de handcrew de uitbreiding van het vuur succesvol te beheersen met de stoplijnen.
Het werk van de handcrew komt niet geheel zonder risico’s, ook omdat ze te voet het getroffen gebied betreden. “Je kunt zonder het in de gaten te hebben ingesloten worden door het vuur. Daarom is er een lookout, een collega die gaat over de veiligheid van het team. Die houdt in de gaten wat het vuur doet en waar de teamleden zich bevinden.”
Jelmer Dam, landelijk coördinator natuurbrandbeheersing, verwacht dat de handcrew steeds vaker in actie zal moeten komen. “Het aantal onbeheersbare branden stijgt enorm hard. Bijna alle branden in westelijk Amerika zijn tegenwoordig onbeheersbaar. Dat valt niet te bestrijden. Daar moet echt gekeken worden naar of het over twee weken gaat regenen, want dan kunnen ze er pas iets aan doen.”
Dam is blij dat Nederland het belang inziet van de handcrew. “Het is onderdeel van slimme bestrijding. Internationaal vinden alle natuurbrandwetenschappers dat we moeten stoppen met de inzet van nóg meer blusvliegtuigen of brandweerwagens. Daar zit de oplossing niet. De oplossing zit ‘m in brandstofmanagement”, vertelt hij. Brandstofmanagement helpt bij de bestrijding, maar helpt ook om grote natuurbranden te voorkomen. “De focus moet liggen op brandstofmanagement, en daar is de handcrew een uitstekend instrument voor.”
De handcrew is anders ingericht dan de normale brandweerorganisatie, legt Dam uit in de serie. “Het team is niet gericht op het blussen van de brand, maar op het veilig en efficiënt de brandstoffen te managen. Dat kan door de brandstof weg te halen of zo te manipuleren dat het brandvermogen minder wordt.”
De documentaireserie Bosbrand in Brabant (2023) bekijk je gratis en zonder account op Brabant+.
Hier lees je alle verhalen over natuurbranden.
