De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) ziet meerdere tekortkomingen bij Yes We Can Clinics in Hilvarenbeek. Volgens de inspectie hadden jongeren te weinig invloed op hun behandeling, werd hun vrijheid op verschillende manieren beperkt en werden professionele richtlijnen niet altijd gevolgd. Ook zet de inspectie vraagtekens bij de rol van ervaringsdeskundigen. Tegelijkertijd heeft de IGJ vertrouwen in de verbeteringen die inmiddels zijn ingevoerd.

Het onderzoek van de inspectie volgde op de BOOS-uitzending van Tim Hofman in april, waarin tientallen oud-cliënten, oud-medewerkers en deskundigen kritiek uitten op de werkwijze van de kliniek. Na de uitzending ontving de IGJ bovendien 29 meldingen van jongeren, ouders, partners, huisartsen en andere betrokkenen.

De signalen gingen onder meer over vernederingen tijdens groepssessies, vrijheidsbeperkende maatregelen en de rol van ervaringsdeskundigen binnen de behandeling.

Te weinig regie
Op drie van de acht onderzochte normen schiet de kliniek tekort in het rapport. De zwaarste conclusie gaat over de eigen regie van jongeren. Volgens de inspectie werden maatregelen zoals het innemen van telefoons en het beperken van contact met ouders standaard toegepast. Ook hadden jongeren te weinig invloed op hun behandeling. De IGJ verwacht dat jongeren en ouders meer worden betrokken bij keuzes over doelen en behandeling.

Kritiek op counselors
De inspectie zet ook vraagtekens bij de rol van counselors, de ervaringsdeskundigen die groepssessies begeleiden. Hun werkzaamheden sluiten volgens de IGJ niet altijd aan bij landelijke richtlijnen. Ook vindt de inspectie dat niet altijd goed is onderbouwd waarom bepaalde aanpakken worden gebruikt bij jongeren met complexe problemen. Daarnaast vindt de inspectie dat onvoldoende duidelijk is of sommige risicovolle taken veilig kunnen worden uitgevoerd door medewerkers zonder de juiste registratie.

Respect niet altijd ervaren
Tijdens het onderzoek sprak de inspectie met acht jongeren die op dat moment in de kliniek verbleven, vijf oud-cliënten en vijf ouders.

Een deel van hen was positief over de begeleiding, maar de inspectie hoorde ook verhalen van jongeren die zich niet respectvol behandeld voelden. Vooral de confronterende aanpak tijdens groepssessies werd daarbij genoemd. Sommige jongeren vonden die aanpak helpend, anderen juist heftig of schadelijk.

Wat gaat volgens de inspectie wel goed?
De inspectie ziet ook duidelijke pluspunten. Volgens de IGJ brengt Yes We Can de problemen, wensen en behoeften van jongeren systematisch in kaart. Ook betrekt de kliniek ouders actief bij de behandeling via een speciaal ouderprogramma.

Daarnaast ziet de inspectie dat Yes We Can specialistische kennis in huis heeft op gebieden als trauma, autisme en eetstoornissen. Jongeren geven volgens het rapport bovendien overwegend aan dat zij zich gesteund voelen door medewerkers en positief zijn over de manier waarop zij worden benaderd.

Verder vindt de inspectie dat Yes We Can jongeren mogelijkheden biedt om mee te praten over de organisatie, onder meer via een cliëntenraad en bijeenkomsten waarin zij hun ervaringen kunnen delen.

Niet alle onderdelen onderzocht
Opvallend is dat de inspectie slechts acht van de veertien normen uit het eigen toetsingskader beoordeelde. Vooral binnen het thema De kundige hulpverlener blijft veel onbeantwoord: vier van de vijf normen kregen geen oordeel. Dat valt op, omdat juist de deskundigheid van medewerkers, de veiligheid van jongeren en de kwaliteit van de behandeling centraal stonden in de kritiek van oud-cliënten, oud-medewerkers en deskundigen.

De inspectie schrijft dat zij vooraf een selectie maakte van normen waarop het onderzoek zich richtte. Waarom juist deze onderdelen buiten de beoordeling vielen, wordt in het rapport niet verder uitgewerkt.

Vertrouwen in verbeteringen
Ondanks de kritiek heeft de inspectie vertrouwen in de verbeteringen die Yes We Can heeft ingezet. De kliniek erkent dat de focus op veiligheid en structuur soms ten koste ging van de eigen regie van jongeren. Volgens de organisatie zijn huisregels en algemene beperkingen inmiddels teruggebracht, krijgen jongeren meer inspraak en worden interventies aangepast of geschrapt als die niet binnen professionele richtlijnen passen. Yes We Can heeft daarnaast een Programmamaker Jongerenervaring, die ervaringen van (oud-)jongeren ophaalt en gebruikt voor verbeteringen binnen de organisatie.

De kliniek moet vóór 15 februari 2027 aan de inspectie laten zien welke resultaten de verbeteringen hebben opgeleverd. Daarna bepaalt de IGJ hoe het vervolgtoezicht eruitziet.

Hier lees je meer verhalen over Yes We Can Clinics in Hilvarenbeek.