Minister-president Rob Jetten uit Uden en zijn vriend Nicolás Keenan verwachten volgend jaar een kindje. Dat proces gaat via hun draagmoeder en vriendin Lisa. Wat moet er allemaal in gang worden gezet om een draagmoeder te vinden? "In Nederland is het heel lastig om een draagmoeder te vinden", weet Pauline van Berkel. Ze is zelf draagmoeder geweest en is voorzitter van belangenvereniging Zwanger voor een Ander.
"Een draagmoeder vind je vooral in je eigen netwerk, omdat werving en commerciële bemiddeling in Nederland verboden zijn." Van Berkel vertelt dat er eigenlijk maar één ding in de wet over staat. "Een oproep plaatsen om een draagmoeder te vinden is ten strengste verboden. Het wordt je dus heel lastig gemaakt."
Je moet dus in je omgeving laten weten dat je op zoek bent. "Als ook dat niet lukt, is de enige optie om naar het buitenland te gaan." Hoewel het ook in veel andere landen, zoals Dutsland, Italië en België, strikt verboden is.
Als er uiteindelijk een draagmoeder is gevonden, begint het juridische traject pas echt. Een van de wensouders is dan de biologische vader, maar wordt daardoor niet automatisch ook de juridische vader. Na de geboorte is het kind nog niet direct van de wensouders.
Voor zaken als een medische ingreep of een paspoort is toestemming van de draagmoeder nodig. "Bij ons duurde het anderhalf jaar voordat alles geregeld was", zegt Pauline.
"Eén iemand is de biologische vader. De draagmoeder is automatisch moeder van het kind. Als zij getrouwd is, dan is haar man automatisch de vader. Als ze niet getrouwd is, zit dat weer anders. Je moet vooraf dus goede afspraken maken om het kind juridisch gezien van jou te laten zijn."
Een andere grote onzekerheid is dat beide partijen zich te allen tijden kunnen en mogen terugtrekken. "De draagmoeder mag, ook na het ondertekenen van allerlei afspraken, later nog zeggen dat ze het kind zelf wil houden. Dat is een hele grote onzekerheid", zegt Van Berkel.
Aan de andere kant mag het stel dat ook. "Dan zit de draagmoeder ineens met een extra baby." Pauline vertelt dat dit op papier mag, maar in de praktijk bijna nooit gebeurt.
Betalen is streng verboden
Als een draagmoeder vinden zo moeilijk is, waarom mag je er in Nederland geen vergoeding tegenover zetten? "Onder draagmoeders is het not done om meer aan te nemen dan een onkostenvergoeding voor bijvoorbeeld de gereden kilometers."
Een eiceldonor vinden is volgens de voormalig draagmoeder al een stukje makkelijker. "Daarvoor kun je wel gewoon een oproepje doen. Ook kun je het via een IVF-kliniek eicelbanken benaderen." Die banken hebben vaak een voorraad die wel decennia lang goed blijven, weet Van Berkel.
Een eiceldonor vinden is alleen nodig als de draagmoeder het kind niet met haar eigen eitjes wil krijgen. Vaak is de draagmoeder in dit geval familie.
"Als dat allemaal rond is ga je naar een councler, die spreekt met je door of je aan alles hebt gedacht. Daarna neem je allebei een eigen advocaat. Die stelt een draagmoederovereenkomst op." De wetgeving loopt enorm achter vindt ze. "Eigenlijk hebben we die niet. En er is ook geen controle."
