De boerensector is in rep en roer sinds de aankondiging van de provincie dat ze van plan is de vergunningen van vijf pluimveehouders in te trekken. Vrijdag voeren Provinciale Staten een ingelast debat. En buiten het provinciehuis wordt een massaal protest verwacht. De bedrijven veroorzaken te veel schade aan kwetsbare natuur in hun omgeving en de provincie ziet daarom geen andere mogelijkheden om daar wat aan te doen, dan om de vijf bedrijven stil te leggen. Maar aan die conclusie, ging een hoop vooraf.

In april 2025 doet de rechtbank uitspraak over negen verzoeken om vergunningen in te trekken, gedaan door milieuorganisaties Mobilisation for the Environment (MOB) en Vereniging Leefmilieu. De groepen willen dat de provincie de vergunningen van negen veehouderijen intrekt, omdat er niet genoeg gebeurt om kwetsbare natuur te beschermen. De boeren zijn piekbelaster en horen daarmee tot de groep bedrijven die zorgt voor de meeste stikstof in kwetsbare natuurgebieden.

De provincie wijst de verzoeken van de milieuverenigingen in eerste instantie af. Vanaf het begin is helder: de provincie wíl de vergunningen niet intrekken en vindt dat er andere manieren zijn waarop de bedrijven kunnen verduurzamen.

Rechter twijfelt
Maar voor de rechter is dat niet voldoende. Die wil dat er binnen één jaar een "substantiële" daling is van de stikstofuitstoot door de bedrijven. Toch worstelt de rechter. Het intrekken van een rechtsgeldige vergunning gaat heel ver. De rechtbank gaat zelfs op bezoek bij de bedrijven, om de verhalen van de boeren bij hen thuis aan te horen. Tegelijkertijd is helder dat er spoedig iets moet gebeuren, het gaat namelijk slecht met de kwetsbare natuurgebieden.

Dit alles leidt ertoe dat de rechter de provincie, boeren en MOB opdraagt samen in gesprek te gaan. Ze moeten kijken welke oplossingen mogelijk zijn in een poging om intrekking van de vergunningen te voorkomen. Nog voordat de gesprekken beginnen, zijn vier van de negen boeren al vrijwillig gestopt.

Meerdere gesprekken
Het eerste gesprek vindt plaats op 25 juni 2025. De provincie en de milieuorganisaties spreken elkaar die dag. Van eind augustus tot begin september 2025 vinden de eerste gesprekken tussen boeren, provincie en MOB plaats. In de gesprekken presenteren de overgebleven vijf boeren de eerste versie van hun plannen om te verduurzamen.

Tussen eind oktober en begin november 2025 wordt verder gepraat over de plannen van de boeren. Tijdens die gesprekken spreken de boeren met de provincie af dat ze gaan komen tot de definitieve plannen die de provincie mee zal nemen in haar besluitvorming.

Landbouwgedeputeerde Marc Oudenhoven (Lokaal Brabant) komt tussen eind november en begin december 2025 langs bij de bedrijven voor een gesprek. Daarna blijft het een halfjaar lang vrijwel stil.

Onaangename verrassing
Tot de pluimveehouders op 16 en 17 juli langs mogen komen op het provinciehuis. In gesprekken wordt hen één voor één meegedeeld dat de provincie het voornemen heeft hun vergunning in te trekken. De plannen die de boeren hebben gemaakt, zijn niet genoeg om te voldoen aan de uitspraak van de rechter.

De boeren zijn niet te spreken over de gang van zaken. Volgens hen hebben ze maandenlang niets gehoord en komt het nieuws als een complete verrassing. De provincie bevestigt later in antwoorden op schriftelijke vragen van Statenleden dat er geen inhoudelijke terugkoppeling is gegeven. Al vrij snel nadat bekend wordt dat de veehouders hun vergunning kwijtraken, volgen verontschuldigingen van het college: de communicatie had beter gemoeten.

Zodra het nieuws bekend wordt, vragen oppositiepartijen onder leiding van BBB een debat aan. Dat debat vindt aanstaande vrijdag 14 augustus plaats. In de tussentijd grijpen landbouworganisaties en andere groepen het nieuws aan om op te roepen tot protesten. Niet alleen tegen het intrekken van de vergunningen, maar ook tegen het gehele stikstofbeleid. Meerdere groepen en organisaties roepen op tot een landelijk protest deze vrijdag bij het provinciehuis in Den Bosch.