Je rookt netjes buiten, wast je handen en neemt vervolgens je baby op schoot. Niets aan de hand, zou je denken. Maar ook dan kunnen schadelijke stoffen van sigarettenrook bij je kind terechtkomen. Zelfs bij baby's in couveuses zijn sporen van tabaksrook aangetroffen. Tijdens Stoptober waarschuwt Lianda Goossens van het Amphia Ziekenhuis in Breda voor dit nauwelijks zichtbare en vrijwel onbekende gevaar: derdehands roken.

Dat roken slecht is voor je gezondheid, weet iedereen. En ook de gevaren van meeroken zijn bekend. Maar van derdehands roken hebben veel mensen nog nooit gehoord. En juist daar maakt Lianda Goossens zich zorgen over.

"Derdehands rook is eigenlijk de giftige aanslag die achterblijft als er gerookt is", legt ze uit. "Denk aan gele muren in een huis waar jarenlang is gerookt. Maar de stoffen blijven ook achter in gordijnen, meubels, kleding en haren." 

Goossens weet als verpleegkundige hoe schadelijk roken kan zijn. Ze werkt al sinds 1992 in het Amphia Ziekenhuis in Breda en heeft de gevolgen van roken van dichtbij gezien. Tegenwoordig helpt ze als stoppen-met-rokencoach mensen om van hun verslaving af te komen. Maar juist de risico's voor mensen die zelf niet roken, baren haar zorgen.

Want uit Amerikaans onderzoek op een intensive care afdeling voor pasgeborenen blijkt dat zelfs couveusebaby's met achtergebleven nicotine in aanraking kunnen komen. Bij 80 baby's en hun moeders werd onderzocht of nicotine via bezoekers en de omgeving bij de kinderen terechtkwam. 

De uitkomst was opvallend. Bij ruim 93 procent van de onderzochte baby's werd cotinine, een afbraakproduct van nicotine, in de urine aangetroffen. Ook op bijna 94 procent van de onderzochte meubeloppervlakken zat nicotine. En dat terwijl in het ziekenhuis niet gerookt mocht worden. "Bizar dat je het dan weer terug kan vinden in de urine van zo'n klein baby'tje, dat zo kwetsbaar in de couveuse ligt", zegt Goossens.

De onderzoekers vermoeden dat nicotine onder meer via kleding, huid en handen wordt overgedragen. Het onderzoek toont blootstelling aan, maar bewijst niet dat de baby's daardoor gezondheidsschade hebben opgelopen. Maar algemeen bekend is dat nicotine schadelijk is.

Het Trimbos-instituut waarschuwt eveneens voor derdehands rook. Vooral jonge kinderen kunnen met achtergebleven stoffen in aanraking komen. Hoe groot de gezondheidsschade door uitsluitend derdehands roken bij mensen precies is, wordt nog onderzocht.

Ook bij kinderdagverblijven zou er daarom volgens Goossens meer aandacht voor derdehands roken moeten komen. Medewerkers die buiten roken, kunnen schadelijke resten mee naar binnen nemen. "Kleine kinderen kruipen op de grond", vertelt ze. "Het zit op hun speelgoed. Ze stoppen de vingertjes in de mond. Kinderen stoppen eigenlijk alles in hun mond."

Goossens wil niet meteen allerlei protocollen invoeren bij kinderdagverblijven. Bewustwording vindt ze belangrijker. "Want niemand neemt bewust nicotine mee naar binnen toe."

Ook thuis denken mensen soms dat ze voldoende voorzorgsmaatregelen nemen. "Mensen die onder de afzuigkap roken, denken: nou, daar ben ik echt wel goed bezig", zegt Goossens. Maar niet alle schadelijke stoffen worden afgevoerd. Ze kunnen neerslaan op meubels, vloeren en speelgoed, precies waar kleine kinderen kruipen en spelen. Zelfs als de rook allang verdwenen is.

En het probleem beperkt zich niet tot gezinnen met rokende ouders. "We moeten bijvoorbeeld ook denken aan als je een huis koopt of als je een andere, tweedehands auto koopt", zegt Goossens. Ook daar kunnen schadelijke resten van tabaksrook zijn achtergebleven.

Helemaal stoppen met roken is natuurlijk het beste. Oktober biedt daarvoor met Stoptober een mooie kans. En doe je het niet voor jezelf, dan wel voor je kinderen. "Je wil geen giftige stoffen in een kinderlichaam waar een kind zelf niet om gevraagd heeft", besluit Goossens.