Boswachter Frans Kapteijns deelt wekelijks zijn kennis van de natuur. Iedereen kan vragen insturen via stuifmail@omroepbrabant.nl. Dit keer besteedt Frans onder meer aandacht aan een aparte zeldzame sprinkhaan met een zadel, vlinders die graag een zonnebad op kaal zand, een rups, die zeer dreigend kan overkomen en op een eekhoorn lijkt en een tak uit een boom doodgewoon ingroeit op een tweede boom. Deel een van deze Stuifmail is zaterdag al gepubliceerd. 

Wat is de naam van sprinkhaan gevonden in de Haute Alpes, Frankrijk?
Alex van den Akker kwam op zijn vakantie in de Haute Alpes, Frankrijk een sprinkhaan tegen waarvan hij graag de naam wil weten. Hij wist dat het geen sabelsprinkhaan, zie foto man (klein) en vrouw, was, maar wat wel?  

Op de door hem gestuurde foto zie ik een hele mooie zadelsprinkhaan staan. Je kan heel duidelijk een opvallend zadelvormig lichaam zien en vandaar ook de naam. Daarnaast heeft de zadelsprinkhaan opvallende kleine, bolvormige gele voorvleugels en een prachtig halsschild. Het hele lichaam is geel, groenig van kleur maar kan ook blauwgroen zijn. De mannetjes worden maximaal 2,3 cm groot en de vrouwtjes 3,5 cm, maar dat is dan wel exclusief de legboor, die maximaal zo’n 2 centimeter lang kan worden.

In Frankrijk, waar Alex er een is tegengekomen, vind je de meeste zadelsprinkhanen in warme, zonnige regio's van Midden- en Zuid-Frankrijk. In die regio’s kan je ze zelfs treffen op wel 2000 meter hoogte. In ons land is de zadelsprinkhaan een van de zeldzaamste en meest opvallende sprinkhanensoorten, die uitsluitend voorkomen op een beperkt aantal droge heideterreinen. Vooral door versnippering van leefgebieden zijn deze prachtige sprinkhanen uitgestorven in grote delen van het land. Heel bijzonder is het geluid wat mannetjes zadelsprinkhanen produceren. Je hoort dan een scherp, tikkende tot ratelende zang, die vooral te horen is bij zonnig weer tussen elf uur 's ochtends en negen uur 's avonds, via deze link te horen.

Is dit een braamparelmoervlinder of de kleine parelmoervlinder?
Petra en Arno Nijssen zagen een hele mooie vlinder op hun vlinderstruik aan de Jochem Hendrikstraat in Hoeven. Zij dachten dat het een kleine parelmoervlinder zou moeten zijn of een braamparelmoervlinder, die heel zeldzaam is. Volgens mij is het een kleine parelmoervlinder en dat is ook al een heel bijzondere vondst. Kleine parelmoervlinders hebben nectar op het menu staan en halen dat bij verschillende planten, maar het meest bij viooltjes. Later in het seizoen gaan ze op zoek naar hogere soorten planten, zoals koninginnenkruid en slangenkruid en halen daar het nectar. Soms kan je ze zien zonnebaden in kaal zand en of op diverse paden en op muren. De mannetjes zijn vooral druk bezig met patrouillevluchten op zoek naar de vrouwtjes. Na de paring gaat het vrouwtje haar eitjes afzonderlijk afzetten en het liefst laag bij de grond. Vooral viooltjes op droge, zonnige plaatsen in open vegetatie hebben de voorkeur. Uit de eitjes komen rupsen tevoorschijn, die vrijwel het hele jaar aanwezig zijn. Ze overwinteren uiteindelijk als half-volgroeide rups onder in de vegetatie. In het voorjaar vindt de verpopping plaats aan een stengel of aan de onderkant van een blad in een los spinsel vlak boven de grond.

Is dit de rups van een eekhoornvlinder?
Maaike Van Der Werf zag op een camping in Duitsland een bijzondere rups en ze vraagt aan mij of het misschien de rups is van een eekhoornvlinder. Op de foto die Maaike stuurde staat inderdaad een rups afgebeeld van de eekhoornvlinder. Je ziet een bruinbeige rups met aan de voorkant zes duidelijke poten. Aan de achterkant zie je een verdikking met daaraan twee sprieten. Deze rups kan zo’n 60 mm groot worden, maar begint natuurlijk klein en dan lijkt de rups zelfs op een mier. De oudere rups lijkt op een spin, maar zowel vlinder als rups hebben de naam te danken aan de rups als deze zich bedreigd voelt. Bij bedreiging gaat de rups in een merkwaardige houding om de vijand af te schrikken. Het achter- en voorlichaam worden dan omhoog gericht en dan lijkt de rups enigszins op een eekhoorn. In deze eekhoornhouding vallen meteen de zeer lange voorpoten op en dat geheel maakt de bedreiging nog groter. Op het menu van de eekhoornrups, die tot zes centimeter groot kan worden, staan de bladeren van verschillende loofbomen, maar vooral berk, beuk en eik. De grijs tot groenachtig en bruine eekhoornvlinder, die na de popperiode uit de pop komt, is een echte nachtvlinder. 

Ze behoren tot de familie van de tandvlinders, zoals de hermelijnvlinder en de wapendrager. De mannetjes hebben opvallende geveerde antennes, die ze gebruiken om de vrouwtjes via geur te lokaliseren. In de Engelse taal is men vooral van de nachtvlinder uitgegaan en noemt men het de Lobstermoth (kreeftmot).

Twee bomen zijn met een tak met elkaar verbonden. Hoe kan dit ontstaan zijn en hebben zij een sapstroom? 
Clara Mathijssen stuurde mij een foto met de volgende tekst; bij ons in Harfsen, Gelderland staan twee bomen die met een tak met elkaar verbonden zijn aan elkaar en de foto is geen truc. Hoe kan dit, is haar vraag.

Je komt dit natuurverschijnsel, en dat is het, weleens tegen in een bos, maar zo’n mooie had ik nog nooit gezien. Wat is er aan de hand? We noemen dit natuurverschijnsel inosculatie oftewel een natuurlijke enting. Hierbij speelt de schors een grote rol. Die schors, van de aangereikte boom, opent zich en het levende weefsel oftewel het cambium vergroeit met elkaar. Natuurlijk is dit een proces van lange adem, maar uiteindelijk lukt dat. Je kan dit proces, inoculatie, zien als een natuurlijke wijze van enten en oculeren.

1. Enten is een techniek waarbij je een deel van een plant (de ent) vastmaakt op de wortels of stam van een andere plant (de onderstam) zodat ze samengroeien
2. Oculeren is een vorm enten waarbij je één enkel oog (een knop) van een gewenste plant overbrengt op de onderstam van een andere plant. Klik voor meer uitleg hier.

Vooraf aan de vergroeiing heeft de tak van een van beide twee bomen flink gewreven tegen de schors van de andere boom. Vermoedelijk door een samenspel van wind en groei van die tak.  Daarop sleet de buitenste schors weg, waardoor het daaronder liggende cambiumlaagje (groeilaag) elkaar raakt. De bomen delen vanaf dat moment water en voedingsstoffen via die horizontale takverbinding en de schors sluit weer. In de natuur kom je deze mooie vergroeiingen het vaakst tegen bij beuken en eiken

Rubriek mooie foto’s
Een apart vogelnestje van jonge grauwe vliegenvangers op een campingplaats in België. Sommige vogels stellen niet zo’n hoge eisen aan een nestje. Mooi vastgelegd door Henny van den Boer.

Natuurtip
Zaterdag 26 september van tien uur 's ochtends tot twaalf uur 's middags kun op zoek gaan naar mooie uitzichten en dierensporen in de Loonse en Drunense Duinen.

Ervaar de schoonheid van de Loonse en Drunense Duinen eens op een andere manier. Wandel met onze boswachter over de toppen van de randwallen en waan je een laagvliegende vogel. Vanaf deze hoogte heb je een adembenemend uitzicht over zandvlaktes, bossen en heidevelden. Je leert van alles over dieren, sporen, stuifzandherstel en nog veel meer. Struinen over de toppen.

Bij deze wandeling gaan we over de toppen van de randwallen wandelen, waardoor je al snel op een hoogte van zo’n kleine 10 meter loopt. Het uitzicht van een laagvliegende vogel. Ontdek de zandvlaktes en de heidevelden. En de eiken, die ondergestoven door het stuifzand de naam eikenforten hebben gekregen. Onderweg vertelt de gids je over planten en dieren in dit gebied. En over bosbeheer, stuifzandherstel en de schaapherder met zijn kudde. Wie weet ontdekt de gids ook nog de larve van de mierenleeuw.

Meer informatie
•    Aanmelden is nodig en kan via hier.
•    Kosten zijn voor leden van Natuurmonumenten, € 11,00 en voor niet leden € 7,70.
•    Vertrekpunt; Parkeerplaats De Rustende Jager Oude Bossche Baan 1 5074 RC Biezenmortel, zie deze link.
•    Deze wandeling is voor volwassenen én gezinnen met kinderen vanaf 8 jaar.
•    Wandelen in de duinen is vermoeiend vanwege het zand. Een goede wandelconditie is daarom belangrijk voor deze excursie.
•    Trek stevige wandelschoenen aan.
•    Draag kleding die past bij het weer.
•    Controleer jezelf achteraf altijd op teken.
•    Honden mogen niet mee.