De 65 jaar oude Merwedebrug piept en kraakt door ouderdomskwaaltjes. Dat heeft nu grote gevolgen voor vrachtverkeer: sinds zaterdagmiddag halfzes mogen er geen vrachtwagens meer over de brug rijden. Van een feestelijke opening tot instortingsgevaar: dit is de geschiedenisreis van de Merwedebrug.

De Merwedebrug werd in 1961 geopend en was meteen een belangrijke schakel in de Noord-Zuidverbinding tussen onze provincie en Zuid-Holland richting Utrecht/Amsterdam.

De overgang tussen Sleeuwijk en Gorinchem behoort tot de vaste route van veel forenzen én vrachtverkeer. Deze oversteek was ook al vóór de bouw van de brug een belangrijk onderdeel van de route tussen Noord en Zuid. 

Veerpont
Voordat de Merwedebrug er kwam, waren reizigers in de negentiende eeuw afhankelijk van een veerpont tussen Sleeuwijk en Gorinchem. Daar kwam in de tweede helft van de twintigste eeuw verandering in. De veerpont kon het toenemende autoverkeer steeds slechter aan, dus werd er besloten om een brug te bouwen.

Er werd gebouwd aan een brug met een unieke, imponerende structuur: een dubbele boogstructuur. Er werd voor deze vorm gekozen om ook nog voldoende ruimte te bieden aan het scheepsvaartverkeer. Na een aantal jaren intensief bouwen werd op 15 maart 1961 de brug officieel geopend door koningin Juliana.

Op beelden van die dag is te zien hoe vele toeschouwers juichen wanneer de koningin over de brug stapt. De brug werd met open armen ontvangen door reizigers. Het juichen is ze inmiddels vergaan, want vandaag de dag is het een van de grootste fileknelpunten in ons land.

Instortingsgevaar
In de 65 jaar dat de brug reizigers van Noord naar Zuid loodst, heeft de dubbele boogconstructie het nodige te verduren gehad. Daarbij wordt vooral zichtbaar dat de brug de toenemende verkeersdruk steeds slechter aankan.

Dat is nu dus ook weer duidelijk geworden: Rijkswaterstaat kan niet langer garanderen dat de de constructie veilig is voor zwaar verkeer. Door vrachtverkeer te weren, neemt de belasting van de brug volgens Rijkswaterstaat af.

Geschiedenis herhaalt zich nooit, maar rijmt wel. Een soortgelijke situatie als nu deed zich namelijk voor in 2016. In oktober van dat jaar stond de brug 'op instorten'. Er werden haarscheurtjes ontdekt op belangrijke verbindingen van de brug.

Ook toen mocht er geen vrachtverkeer meer over de brug rijden. Het zou zelfs zo ernstig zijn geweest dat het bijna uitmondde tot een regelrechte ramp. Dit stelden emeritus hoogleraar veiligheidskunde en rampenbestrijding Ben Ale en hoogleraar constructieleer Rob Nijsse van de TU Delft destijds in EenVandaag.

Op dit moment wordt er gebouwd aan een nieuwe westelijke Merwedebrug. Die zal naar verwachting in 2031 geopend worden.