Prinses Margriet heeft het nieuwe bezoekerscentrum bij de militaire erevelden aan de rand van Bergen op Zoom donderdag geopend. Op de grootste militaire begraafplaatsen van Brabant rusten ruim 2400 militairen die sneuvelden in de Tweede Wereldoorlog. Iedere steen vertelt een eigen verhaal, maar het grotere plaatje ontbrak nog wel eens. Dat is er nu, in het bezoekerscentrum.

"Ze zei onmiddellijk ja op de uitnodiging", glundert Giel Janssen. Hij is voorzitter van de stichting die het bezoekerscentrum opzette. Als er iemand van de koninklijke familie is die iets met dit onderwerp heeft, dan is zij het wel.

Bevrijders
Margriet werd tijdens de oorlog geboren in Ottawa. In het verre Canada vond een deel van de koninklijke familie een veilig heenkomen. Toen ze nog heel klein was, staken honderdduizenden Canadese militairen de oceaan over om grote delen van Nederland te bevrijden. Margriet kwam hier vaker, voor het laatst in 2024 bij tachtig jaar bevrijding. En nu dus weer.

Dit keer voor iets bijzonders, want bezoekerscentra als deze zijn er niet zoveel in Nederland. Holten in Overijssel heeft er een, en in Breda is er ook een. De centra moeten uitleg en inzichten geven.

Zes levensverhalen
"De jongste generaties missen de verhalen uit de eerste hand van mensen die het meemaakten", zegt burgemeester Margo Mulder van Bergen op Zoom. "We hebben verhalen nodig van mensen waarin we ons kunnen verplaatsen." En die zijn er nu, in het Nederlands en in het Engels.

Binnen staan op grote zuilen de levensverhalen van zes militairen die er begraven liggen. Zoals Dennis Hoare, die loog over zijn leeftijd. Hij ging als 16-jarige al meevechten en kwam om in het centrum van Bergen op Zoom. Of Mozes Hurwitz, die zijn veelbelovende hockeycarrière opgaf om ten strijde te trekken. Hij werd getroffen bij zijn tank in de bossen van Wouwse Plantage en overleed kort daarna.

Veel verhalen draaien om de Slag om de Schelde. Dat was in de herfst van 1944 de grote operatie in West-Brabant en Zeeland die ervoor zorgde dat de geallieerden de haven van Antwerpen konden gebruiken. Die haven was belangrijk voor de bevoorrading van de oprukkende bevrijders. Tijdens de wekenlange strijd sneuvelden veel Canadezen. Er werd hevig gevochten in en rond Woensdrecht, Wouwse Plantage en Welberg.

Maar er liggen ook vliegtuigbemanningen die de hele oorlog door omkwamen, van Polen en Britten tot Australiërs en Zuid-Afrikanen. In 2022 werd er nog een Tsjechoslowaakse bemanning begraven die was teruggevonden.

Plek voor bezinning
De erevelden krijgen jaarlijks duizenden bezoekers uit de hele wereld. "De bezoekersaantallen nemen toe", zegt burgemeester Mulder.

Het bezoekerscentrum kostte dik 2,4 miljoen euro en wordt gerund door 130 vrijwilligers. De entree is gratis. Er is een filmzaal, en in een bezinningsruimte kunnen bezoekers berichtjes achterlaten.

Bijzonder zijn de spiegelwanden rondom het gebouw. Daar zit een gedachte achter, zegt burgemeester Mulder. "Een spiegel waarin we onszelf aan kunnen kijken als mens die ieder op zijn of haar manier bij moet dragen aan een veilige en vrije samenleving."