Jan Weyts (80) uit Bergen op Zoom wil een eeuwenoude brug bij de Gevangenpoort in ere herstellen. Als 24-jarige student legde hij het historische bouwwerk eigenhandig bloot, maar korte tijd later verdween het weer onder de grond. Samen met stadsgenoot Peter de Kok wil hij 1,2 miljoen euro inzamelen om de brug en delen van de oude stadsgracht terug te brengen.

De twee hebben daarvoor de stichting Kom over de Brug opgericht. Daarmee willen ze inwoners van Bergen op Zoom betrekken bij het plan en geld ophalen voor de restauratie. “Of je nu één euro geeft of meer. Het gaat erom dat we dit als Bergenaren samen voor elkaar krijgen”, zegt Weyts.

De inmiddels 80-jarige architect ontdekte de brug in 1970, toen hij met een groep vrienden onderzoek deed bij de Gevangenpoort. Nadat het hoekhuis naast de stadspoort was afgebroken, bleek er een gewelf onder te zitten. Dat was aanleiding om te gaan graven.

“Zo ontdekten we ook de originele middeleeuwse brug voor de poort. Die was nagenoeg nog helemaal intact. Uiteraard was het destijds allemaal heel interessant, maar ook best spannend”, vertelt Weyts.

Lang konden de amateurarcheologen niet van hun vondst genieten. Voor de aanleg van de Westersingel werd de brug weer met aarde bedekt. Sindsdien ligt het historische bouwwerk verborgen onder de verkeersheuvel voor de Gevangenpoort.

Weyts en De Kok willen het asfalt en het zand laten verwijderen, zodat de brug na een grondige restauratie weer zichtbaar en toegankelijk wordt. Ook willen ze delen van de stadsgracht en de kademuur aan weerszijden in oude staat herstellen. De kosten van het totale project worden geraamd op ongeveer 1,2 miljoen euro.

Volgens De Kok levert het plan meer op dan alleen het terugbrengen van historisch erfgoed. Hij vindt dat de Westersingel de binnenstad en het Havenkwartier al decennialang onnodig van elkaar scheidt.

“Met het herstel van de oude brug worden de monumentale binnenstad en het historische Havenkwartier weer op een veilige en aantrekkelijke manier met elkaar verbonden. De stad houdt immers niet op bij de Gevangenpoort”, zegt de vastgoedondernemer.

Ook kan de gracht volgens hem een praktische functie krijgen. Bij hevige regenval kan het water tijdelijk worden opgevangen. In de zomer kan het water bovendien voor verkoeling zorgen.

De initiatiefnemers komen met hun plan op een moment dat de gemeente de omgeving van de Gevangenpoort wil veranderen. Op de locaties van de voormalige brandweerkazerne en evenementenhal De Stoelemat zijn nieuwe woningen voorzien. Ook de Westersingel wordt aangepakt. Fietsers en voetgangers moeten meer ruimte krijgen en de maximumsnelheid gaat omlaag naar dertig kilometer per uur.

De gemeente verwacht in het eerste kwartaal van 2027 een besluit te nemen over het stedenbouwkundige plan. Het herstel van de historische buitenruimte rond de stadspoort maakt daar op dit moment geen deel van uit.

De Kok wil daarom niet afwachten of de brug alsnog in de gemeentelijke plannen wordt opgenomen. “Met onze stichting willen we inwoners de kans bieden om zelf in actie te komen.”

Voor Weyts is het een kwestie van doorpakken. “We moeten nu doorpakken, want zoiets komt niet zomaar opnieuw voorbij.”

Zijn persoonlijke wens is om in 2029 opnieuw over de brug te kunnen lopen die hij als jonge student ontdekte. “Dat zou fantastisch zijn. Niet alleen voor mij, maar voor alle Bergenaren. Laten we ervoor zorgen dat de crowdfundingactie een groot succes wordt en dat iedereen over de brug komt.”