Het gaat nog altijd niet goed met meer dan duizend bedreigde diersoorten in Brabant. Toch gaat het niet met alle dieren slecht, staat in het tweejaarlijkse rapport van het Wereld Natuur Fonds. De bever doet het goed, de lepelaar rukt op en de otter keert steeds vaker terug.

Klimaatverandering zet veel dieren onder druk, zegt boswachter Frans Kapteijns. "Dat betekent dat er veel gebeurt. Er zijn plotseling heftige buien, maar ook veel verdroging."

Kwetsbaar in Brabant zijn onder meer de knoflookpad, de grutto, de beekprik, de veldleeuwerik, de boomkikker, de huismus, de gierzwaluw en de watersnip. Met de meeste bedreigde soorten gaat het de afgelopen jaren slechter.

Droge beken
Vooral de beekprik, een vis zonder kaken, en de bosbeekjuffer, een insect, hebben last van de droogte. "Die willen stromende en zuivere beken", zegt Kapteijns. De afgelopen zomers pompte het waterschap daarom 'overlevingswater' in sommige beken, zodat de dieren niet verdwijnen.

Ook amfibieën en watervogels hebben het moeilijk, want vennen vallen steeds vaker droog. "We hebben grote groene woestijnen in ons Brabantse landje. Daar kan geen beest op overleven." Weidevogels lijden onder het verdwijnen van vochtige graslanden. "Dat is juist de basis voor deze dieren."

Vieze vennen
Exotische ganzen zorgen volgens Kapteijns voor extra problemen. De nijlgans en de Canadese gans rusten op plassen en vervuilen het water met hun uitwerpselen. Op sommige vennen zijn daardoor geen dodaarzen en kuifeenden meer te vinden. "Als water vol stront zit, zien ze het voedsel niet meer. En vissen verdwijnen ook omdat die niet in stront kunnen zwemmen."

Invasieve exoten bedreigen ook de diersoorten die hier al leven. Maar niet iedere nieuwe soort is een probleem. Door klimaatverandering trekken sommige dieren steeds verder naar het noorden. Zo kwam de bidsprinkhaan in 2023 op eigen kracht naar Nederland. Volgens Kapteijns is die geen bedreiging.

Breuk in kringloop
Het verdwijnen van diersoorten kan gevolgen hebben voor de hele natuur. "Als er een bepaalde diersoort niet meer is, is er een breuk in de kringloop." Verdwijnen bijvoorbeeld uilen, dan kunnen er meer ratten komen. "Als roofdieren wegvallen, wordt het wel lastig voor de mens."

Om dieren te redden, moet Brabant zich volgens Kapteijns beter aanpassen aan het veranderende klimaat. "Er zal wat moeten veranderen." Dat betekent minder bomen kappen, niet elke tuin strak houden en meer bomen en struiken planten. "Daar zit voedsel in, dieren kunnen zich erin verschuilen en het als route gebruiken om zich te oriënteren."

Bever en otter
De provincie werkt aan het uitbreiden en verbinden van natuurgebieden, het herstellen van leefgebieden en het vasthouden van water. Ook wil de provincie verdroging en stikstof verminderen en bedreigde soorten beschermen.

En er is goed nieuws. De bever is terug en de boomkikker rukt op sinds hij is uitgezet. Ook de otter maakt een comeback en is al meerdere keren in Brabant gezien. "Door schoner water, het verbinden van leefgebieden en het herintroduceren van otters doen ze het nu weer goed", zegt Robert Zwiers tegen de NOS. Hij is hoofd impact bij het Wereld Natuur Fonds.

Kapteijns blijft dan ook hoopvol. "Als we er met z'n allen onze schouders onder blijven zetten, kunnen we de dieren blijven tegenkomen."