"We varen nu precies onder het hart van de nieuwe Merwedebrug." Uitvoeringsleider Conrad Hordijk van het megaproject wijst naar een leeg stuk rivier. Waar nu alleen pontons, heimachines en enorme kranen liggen, hangt over een paar jaar een stalen boogbrug van 260 meter lang: de nieuwe Merwedebrug.

Wie nu via de A27 de Merwedebrug bij Sleeuwijk oprijdt, merkt nauwelijks iets van de werkzaamheden die gaande zijn. Pas vanaf het water wordt duidelijk hoe groot de operatie werkelijk is. Tussen honderden passerende binnenvaartschepen werken tientallen werklui aan de eerste funderingsdelen van de brug die de huidige Merwedebrug moet vervangen.

Op een schip van Rijkswaterstaat varen we richting de bouwplaats. De boot helt flink over door de flinke golven. Met de stevig wind en regen is het soms al lastig om stevig te blijven staan. Het maakt meteen duidelijk onder welke omstandigheden hier dagelijks wordt gewerkt.

Mannen in feloranje werkkleding lopen onverstoorbaar tussen het zware materieel. "Veel collega's komen gewoon uit deze regio", vertelt projectmanager Maarten Janknegt van Rijkswaterstaat. "Die vinden het prachtig om aan zo'n megaproject mee te bouwen."

Palen van 30 meter in rivierbodem
En een megaproject is het. De nieuwe Merwedebrug maakt deel uit van de verbreding van de A27 tussen Houten en Hooipolder. Eerst wordt de westelijke brug gebouwd. Zodra die klaar is, verhuist het verkeer daarnaartoe. Daarna wordt de huidige brug gesloopt en verschijnt op dezelfde plek een tweede brug.

Ter hoogte van de Brabantse oever zijn ze hard aan het werk om de eerste palen de grond in te krijgen.

"Hier zijn we vorige week begonnen met de eerste fundatiepalen", vertelt Hordijk. "Dat zijn echt serieuze buispalen." De stalen buizen zijn ruim een meter dik, ongeveer dertig meter lang en verdwijnen bijna helemaal in de rivierbodem. Ze vormen straks de fundering van de eerste landpijler van de nieuwe brug.

Kunstmatig eiland
Verderop ligt een opvallend stuk land in de rivier dat er een paar maanden geleden nog niet was. Het is een kunstmatig eiland waar de brug straks, stukje voor stukje, wordt opgebouwd. De stalen delen worden in België gelast en vervolgens per schip naar de Merwede gebracht. Daar ontstaat uiteindelijk een complete brug van zo'n 260 meter lang.

Pas als die helemaal af is, volgt misschien wel het spectaculairste moment van de hele operatie. De complete brug wordt op enorme pontons gezet, naar zijn definitieve plek gevaren en vervolgens millimeter voor millimeter op de pijlers neergezet. "Daar kijken we allemaal naar uit", zegt projectmanager Janknegt. "Dat wordt echt een bijzonder moment."

Tot die tijd draait alles om veiligheid. Rivier de Merwede behoort met ongeveer 350 schepen per dag tot de drukste vaarwegen van Nederland. “Je kunt de Merwede eigenlijk zien als de levensader van de Nederlandse binnenvaart", zegt nautisch adviseur Cees Barth. "Hier varen schepen tussen Duitsland, Rotterdam en Antwerpen."

Smalle vaarweg wordt in de gaten gehouden
Tijdens de bouw is de doorvaart flink smaller dan normaal. Daarom varen speciale begeleidingsschepen voortdurend heen en weer. Waar schippers normaal over een vaarweg van ongeveer 135 meter varen, moeten ze het nu doen met een doorgang van ongeveer 75 meter. Dat blijft nog jarenlang zo terwijl de nieuwe brug wordt gebouwd.

Dat vraagt voortdurend om puzzelen. Begeleidingsschepen houden de vaarweg in de gaten en informeren schippers al kilometers voor de brug over de situatie. Een grote binnenvaartcombinatie kan flinke golfslag veroorzaken. En juist terwijl zware funderingspalen worden gehesen of mensen op pontons aan het werk zijn, kan dat gevaarlijke situaties opleveren.

"Ons doel is eigenlijk heel simpel", zegt Barth. "Dat we over acht jaar kunnen zeggen dat we dit hele project hebben uitgevoerd zonder één incident."

Bestaande brug zo min mogelijk belast
Ook onder water wordt niets aan het toeval overgelaten. Dicht bij de huidige Merwedebrug worden fundatiepalen niet geheid, maar geboord of de grond in gedrukt. Zo heeft de bestaande brug er zo min mogelijk last van.

Volgens de planning rijdt het verkeer vanaf 2031 over de eerste nieuwe brug. Die is ontworpen voor een levensduur van honderd jaar. Opvallend genoeg gold dat ooit ook voor de huidige Merwedebrug. Die had ook een eeuw moeten meegaan, maar wordt al na ongeveer 65 jaar vervangen. De nieuwe brug moet voorkomen dat zo'n verrassing zich nog eens voordoet.

Hier lees je alle verhalen over de Merwedebrug.